Wat is een ATEX-typeplaatje en wanneer is het verplicht?

Een ATEX-typeplaatje is verplicht wanneer je een apparaat, machine of component op de markt brengt of in gebruik neemt dat bedoeld is voor gebruik in een explosiegevaarlijke omgeving en daarom onder de ATEX-productrichtlijn valt. Het typeplaatje toont de ATEX-markering en identificatiegegevens waarmee je aantoont dat het product geschikt is voor de juiste zone en gas- of stofgroep.

Voor jou betekent dit dat je niet alleen naar de werkplek kijkt, maar ook naar de productcategorie, de beoogde zone en de vereiste Ex-markering. Bij twijfel loont het om de toepassing, zone-indeling en documentatie naast elkaar te leggen voordat je laat produceren of vervangen.

Hieronder vind je de meest gestelde vragen over ATEX-typeplaatjes, inclusief wat erop moet staan en hoe je de Ex-markering leest.

Wat is een ATEX-typeplaatje?

Een ATEX-typeplaatje is een duurzaam identificatieplaatje op een explosieveilige machine of component met daarop de ATEX-markering en aanvullende gegevens zoals fabrikant, type en serienummer. Het typeplaatje koppelt het fysieke product aan de juiste conformiteit, zonegeschiktheid en documentatie, zodat je in één oogopslag ziet voor welke explosiegevaarlijke omgeving het product bedoeld is.

Je komt een ATEX-typeplaatje tegen op bijvoorbeeld motoren, sensoren, schakelkasten, bedieningspanelen, verlichting, pompen en instrumentatie die in zones met gas of stof kunnen worden gebruikt. Het plaatje hoort blijvend leesbaar te zijn, ook bij slijtage, reiniging en industrieel gebruik. Daarom kiezen veel bedrijven voor metaal zoals RVS of aluminium, afhankelijk van de omgeving en bevestiging.

Let op dat een ATEX-typeplaatje iets anders is dan een willekeurig typeplaatje op een machine. Een standaard typeplaatje kan prima technische informatie tonen, maar zonder correcte ATEX-markering en Ex-codering voldoet het niet voor explosieveiligheid.

Wanneer is een ATEX-typeplaatje verplicht?

Een ATEX-typeplaatje is verplicht zodra een product onder de ATEX-productrichtlijn valt en je het product op de markt brengt of in gebruik neemt voor een explosiegevaarlijke omgeving. In de praktijk gaat het om apparatuur en beveiligingssystemen die bedoeld zijn voor gebruik in zones met explosieve atmosferen door gas, damp, nevel of stof.

Je bepaalt de verplichting meestal via deze route: is de toepassing explosiegevaarlijk, valt het product binnen de scope van de CE- en ATEX-richtlijn, en is het product bedoeld voor een bepaalde zone? Als het antwoord ja is, hoort de ATEX-markering op het product te staan, doorgaans op een typeplaatje.

• Nieuwe apparatuur: bij levering moet de markering aanwezig en correct zijn.
• Wijzigingen of revisie: als je de configuratie of toepassing wijzigt, controleer je of de bestaande Ex-markering nog klopt.
• Vervanging van onleesbare plaatjes: als het typeplaatje op de machine onleesbaar is geworden, loop je risico bij inspectie en onderhoud omdat identificatie en zonegeschiktheid niet meer aantoonbaar zijn.

Ook bij inkoop en integratie is dit relevant. Als je een component inbouwt in een groter systeem, wil je dat de markeringen en documentatie logisch op elkaar aansluiten, zodat je de explosieveiligheid van het geheel kunt onderbouwen.

Welke gegevens moeten op een ATEX-typeplaatje staan?

Op een ATEX-typeplaatje moeten minimaal de ATEX-markering, de Ex-markering en identificatiegegevens staan waarmee je het product eenduidig herleidt naar de juiste conformiteitsinformatie. Denk aan fabrikant, type, serienummer en bouwjaar, plus de codering voor apparatuurgroep, categorie en de beoogde gas- of stofomgeving.

Welke velden exact nodig zijn, hangt af van het product en de certificering, maar in de praktijk zie je vaak een combinatie van onderstaande gegevens:

• Fabrikantnaam en eventueel adres of locatiecode
• Typeaanduiding of model
• Serienummer of uniek identificatienummer
• Bouwjaar
• ATEX-markering met apparatuurgroep en categorie, bijvoorbeeld voor industrie of mijnbouw
• Ex-markering met beschermingswijze, gas- of stofgroep en temperatuurklasse
• Zonegeschiktheid indirect via categorie of via de Ex-codering, afhankelijk van het product
• Eventuele aanvullende gegevens zoals spanning, stroom, vermogen, IP-klasse of omgevingstemperatuur, als die nodig zijn voor veilig gebruik

Praktisch punt: zorg dat de lay-out leesbaar blijft. Bij freesgravure is een minimale letterhoogte van circa 2,2 mm aan te raden. Met lasergraveren zijn kleinere letters mogelijk, maar bij te kleine tekst kan de leesbaarheid verminderen, zeker als het plaatje vuil wordt of onder een hoek wordt afgelezen.

Hoe lees je de Ex-markering op het typeplaatje?

Je leest de Ex-markering door de code stap voor stap te ontleden: je ziet voor welke omgeving het product bedoeld is, welke beschermingswijze is toegepast, voor welke gas- of stofgroep het geschikt is en welke temperatuurklasse of maximale oppervlaktetemperatuur geldt. Samen vertelt dit of de explosieveiligheid past bij jouw zone-indeling en stof- of gasrisico.

Hoewel de exacte opbouw per product kan verschillen, kun je meestal deze onderdelen herkennen en controleren:

• Apparatuurgroep en categorie: geeft aan of het voor industrie of mijnbouw is en voor welke zone het bedoeld is.
• Ex-symbool en beschermingswijze: de methode waarmee ontsteking wordt voorkomen, bijvoorbeeld door constructie of begrenzing.
• Gasgroep of stofgroep: geeft aan voor welke typen gassen of stofwolken het geschikt is.
• Temperatuurklasse of maximale temperatuur: helpt je matchen met de ontstekingstemperatuur van de aanwezige stoffen.
• Eventuele EPL of aanvullende aanduidingen: extra informatie over beschermingsniveau of gebruiksvoorwaarden.

Controleer de Ex-markering altijd tegen je eigen situatie: zone 0, 1, 2 of zone 20, 21, 22, de aanwezige stof- of gasgroep en de procescondities. Als je bijvoorbeeld een typeplaatje van een machine overneemt uit een oud ontwerp, kan de markering niet meer aansluiten op een nieuwe zone-indeling of gewijzigde stofeigenschappen.

Wat is het verschil tussen een ATEX-typeplaatje en een CE-typeplaatje?

Een CE-typeplaatje laat zien dat een product voldoet aan relevante EU-regelgeving, terwijl een ATEX-typeplaatje specifiek de explosieveiligheid en ATEX-markering voor gebruik in explosiegevaarlijke omgevingen aangeeft. In veel gevallen staan CE en ATEX samen op hetzelfde typeplaatje, maar ze betekenen niet hetzelfde en de Ex-codering hoort uitsluitend bij ATEX.

Zo kun je het verschil praktisch onthouden:

• CE-markering: brede conformiteit met toepasselijke EU-richtlijnen voor het product, afhankelijk van wat van toepassing is.
• ATEX-markering: aanvullende en specifieke eisen voor explosieve atmosferen, inclusief de Ex-markering die zonegeschiktheid en beschermingsniveau verduidelijkt.

Voor jou als inkoper, engineer of onderhoudsverantwoordelijke is dit relevant bij audits en inspecties. Een product kan een CE-markering hebben en toch niet geschikt zijn voor gebruik in een explosiegevaarlijke omgeving. Andersom geldt ook dat je bij ATEX-producten doorgaans zowel de CE- als de ATEX-richtlijn in de documentatie terugziet, met bijbehorende markeringen op het typeplaatje.

Hoe Gravure85 helpt met ATEX-typeplaatjes

We helpen je met ATEX-typeplaatjes door duurzame, goed leesbare typeplaatjes te graveren die passen bij jouw toepassing, materiaalkeuze en bevestiging. Je krijgt een typeplaatje dat ook na jaren in een industriële omgeving leesbaar blijft, zodat de ATEX-markering en identificatiegegevens altijd duidelijk op het product staan.

• Materiaaladvies: RVS, aluminium, messing of staal op basis van omgeving, slijtage en budget, waarbij aluminium vaak het voordeligst is en messing het duurst.
• Graveertechniek op maat: lasergravure voor scherpe details en een korte doorlooptijd, of freesgraveren wanneer je een verdiept resultaat wilt met meer kleuropties.
• Leesbaarheid en lay-out: we stemmen letterhoogtes en contrast af en kunnen gravures inlakken of inverven voor beter onderscheid.
• Van 1 tot 10.000 stuks: geschikt voor prototypes, vervangingen en seriewerk met consistente kwaliteit.
• Snelle levering: handig als je stilstand wilt beperken of een inspectiemoment nadert.

Wil je dat we meekijken naar formaat, materiaal en de beste graveertechniek voor jullie ATEX-typeplaatje? Neem contact op met Gravure85 en stuur je gewenste tekst, bestand of foto van het huidige plaatje mee, dan komen we snel met een concreet voorstel.

Typeplaatjes, tag labels of machineplaten

Offerte aanvragen voor ATEX-typeplaatjes

Gerelateerde artikelen

• Hoe identificeer je apparatuur correct in een explosiegevaarlijke omgeving?
• Waarom is traceerbaarheid via een typeplaatje verplicht in de machinebouw?
• Kan een 20W laser roestvrij staal graveren?
• Waarom is buitenkwaliteit resopal de standaard in de machinebouw?
• Waarvoor worden gegraveerde typeplaatjes gebruikt?