Hoe werkt de CE-markering voor zelfgebouwde machines?

De CE-markering voor zelfgebouwde machines werkt zo: jij als fabrikant beoordeelt of de machine aan alle relevante EU-eisen voldoet, je voert een conformiteitsbeoordeling uit, je legt alles vast in een technisch dossier, en je ondertekent een EG-verklaring van overeenstemming voordat je de machine in gebruik neemt of op de markt brengt.

Dit geldt ook als je de machine alleen voor eigen gebruik bouwt binnen je bedrijf, want de verplichting hangt vooral samen met inbedrijfstelling en veiligheid, niet alleen met verkoop. De Machinerichtlijn en aanverwante regels bepalen welke eisen en documenten je nodig hebt.

Hieronder vind je de meest gestelde vragen, met directe antwoorden en praktische stappen om het CE-traject goed te doorlopen.

Wat betekent CE-markering bij een zelfgebouwde machine?

CE-markering bij een zelfgebouwde machine betekent dat jij verklaart dat de machine voldoet aan alle toepasselijke EU-wetgeving, met name de Machinerichtlijn, en dat je de bijbehorende conformiteitsbeoordeling hebt uitgevoerd. Je brengt de CE-markering pas aan nadat je risico’s hebt beoordeeld, maatregelen hebt genomen en dit hebt vastgelegd in het technisch dossier en de EG-verklaring van overeenstemming.

Belangrijk om scherp te hebben: CE is geen kwaliteitslabel en ook geen keurmerk dat je “krijgt” van een instantie. Het is een wettelijke verklaring van de fabrikant. Bij zelfbouw ben jij dus de fabrikant, ook als je onderdelen inkoopt of een integrator inschakelt.

In de praktijk draait CE-markering om aantoonbare veiligheid en gezondheid: je laat zien dat je machine veilig te installeren, te gebruiken, te onderhouden en te reinigen is, binnen het beoogde gebruik en redelijkerwijs te verwachten verkeerd gebruik.

Wanneer moet je een zelfgebouwde machine CE-markeren en wanneer niet?

Je moet een zelfgebouwde machine CE-markeren zodra je die machine in gebruik neemt of op de markt brengt als “machine” in de zin van de Machinerichtlijn, inclusief een samenstel van machines. Je hoeft niet te CE-markeren als het geen machine is, of als je alleen een onvoltooide machine levert met een inbouwverklaring en montage-instructies.

Gebruik deze vuistregels om sneller te bepalen waar je zit:

• Wel CE-markering: een complete machine met aandrijving en besturing die zelfstandig een functie uitvoert, ook als je hem intern gebruikt.
• Wel CE-markering: een lijn of cel die jij samenstelt en in bedrijf stelt als één werkend geheel, dus een samenstel van machines.
• Geen CE-markering maar wel documentatie: een onvoltooide machine die nog niet veilig zelfstandig kan functioneren en bedoeld is om ingebouwd te worden, met inbouwverklaring.
• Geen CE-markering onder de Machinerichtlijn: losse componenten zoals motoren of sensoren die zelf al onder eigen productregels vallen, of puur mechanische onderdelen zonder machinefunctie.

Let op dat naast de Machinerichtlijn ook andere regels kunnen gelden, zoals de EMC-richtlijn voor elektromagnetische compatibiliteit of de laagspanningsrichtlijn voor elektrische veiligheid. Die kunnen extra eisen stellen aan ontwerp, testen en documentatie.

Hoe doorloop je het CE-traject stap voor stap voor een zelfgebouwde machine?

Je doorloopt het CE-traject door eerst de toepasselijke richtlijnen en normen te bepalen, daarna een risicoanalyse uit te voeren, veiligheidsmaatregelen te ontwerpen en te verifiëren, en alles vast te leggen in een technisch dossier. Als de machine voldoet, stel je de EG-verklaring van overeenstemming op en breng je de CE-markering aan voordat je de machine in bedrijf stelt.

1. Bepaal de scope: is het een machine, samenstel of onvoltooide machine, en welke EU-regels zijn van toepassing naast de Machinerichtlijn.
2. Kies relevante normen: gebruik geharmoniseerde normen waar mogelijk om aan te tonen hoe je aan de essentiële eisen voldoet.
3. Voer een risicoanalyse uit: identificeer gevaren in alle levensfasen, van transport en installatie tot onderhoud en storingen.
4. Ontwerp risicoreductie: pas de driestappenmethode toe: inherent veilig ontwerpen, technische beschermingsmaatregelen, en pas daarna waarschuwingen en instructies.
5. Verifieer en valideer: controleer of de maatregelen werken, zoals noodstop, afscherming, interlocks, veilige afstanden en elektrische beveiligingen.
6. Maak handleiding en markeringen: zorg voor duidelijke gebruiksinstructies, waarschuwingen en identificatie op de machine.
7. Stel het technisch dossier samen: tekeningen, berekeningen, testresultaten, risicoanalyse, normenlijst en overige relevante documentatie.
8. Onderteken de EG-verklaring: jij tekent als fabrikant en bewaart de documentatie.
9. Breng de CE-markering aan en stel in bedrijf: pas na afronding van bovenstaande stappen.

Werk je met ingekochte modules, zoals een veiligheidsrelais of frequentieregelaar, neem dan de documentatie daarvan op in je dossier en controleer of de integratie in het totale systeem correct is. Veel problemen ontstaan niet door het component zelf, maar door de toepassing ervan in het geheel.

Wat moet er in het technisch dossier en de EG-verklaring van overeenstemming staan?

In het technisch dossier leg je alle informatie vast waarmee je aantoont dat de zelfgebouwde machine aan de Machinerichtlijn en andere toepasselijke regels voldoet. In de EG-verklaring van overeenstemming neem je de formele fabrikantverklaring op, met identificatie van de machine, de toegepaste wetgeving en normen, en de gegevens van de ondertekenaar.

Inhoud technisch dossier

• Algemene beschrijving van de machine en het beoogde gebruik
• Constructietekeningen en schema’s, inclusief elektrische, pneumatische en hydraulische schema’s
• Risicoanalyse met gekozen maatregelen en restrisico’s
• Lijst met toegepaste normen en de wijze waarop je die hebt toegepast
• Berekeningen en verificaties zoals sterkte, stabiliteit, veiligheidsafstanden en een PL- of SIL-onderbouwing waar relevant
• Testrapporten en inspectieresultaten, inclusief functionele veiligheidstesten
• Handleiding en veiligheidsinstructies
• Documentatie van ingekochte onderdelen die relevant zijn voor veiligheid en conformiteit

Inhoud EG-verklaring van overeenstemming

• Naam en adres van de fabrikant en eventueel gemachtigde
• Identificatie van de machine zoals type, model, serienummer en omschrijving
• Verwijzing naar toepasselijke EU-wetgeving, waaronder de Machinerichtlijn en eventuele andere richtlijnen
• Toegepaste geharmoniseerde normen of andere technische specificaties
• Plaats, datum en handtekening van de bevoegde persoon, inclusief naam en functie

Praktisch punt: zorg dat de identificatie op de machine overeenkomt met je verklaring en dossier. Als type, serienummer of bouwjaar niet overeenkomen, levert dat bij een controle direct problemen op, ook als de machine technisch in orde is.

Welke fouten maken bouwers vaak bij CE-markering van zelfgebouwde machines?

Bouwers maken bij de CE-markering van een zelfgebouwde machine vaak fouten door te laat te starten met de conformiteitsbeoordeling, risico’s onvolledig te analyseren of de documentatie niet consistent te houden met de machine zoals die daadwerkelijk gebouwd is. Ook verwarren ze regelmatig een onvoltooide machine met een complete machine, waardoor de verkeerde verklaring en markering wordt gebruikt.

• CE als sticker achteraf: eerst bouwen, dan pas de documentatie regelen. Dit leidt vaak tot dure aanpassingen.
• Onvolledige risicoanalyse: alleen het normale bedrijf bekijken en onderhoud, storingen en omstellen vergeten.
• Geen duidelijke scope: een samenstel van machines behandelen alsof het losse machines zijn, zonder aandacht voor integratierisico’s.
• Normenlijst zonder toepassing: normen noemen, maar niet aantonen welke eisen je op welke manier hebt ingevuld.
• Restrisico’s niet benoemen: geen duidelijke waarschuwingen, pictogrammen en instructies waar dat wel vereist is.
• Inconsistentie in identificatie: typeplaat, handleiding en EG-verklaring spreken elkaar tegen.
• Niet-duurzame markering: gegevens slijten weg door reiniging, UV-straling, chemicaliën of wrijving, waardoor identificatie en waarschuwingen verdwijnen.

Die laatste fout lijkt klein, maar heeft gevolgen voor service, traceerbaarheid, onderdelenbeheer en aansprakelijkheid. Zorg er daarom voor dat je markeringen passen bij de omgeving waarin de machine wordt gebruikt.

Hoe Gravure85 helpt met CE-markering voor zelfgebouwde machines

We helpen je bij de CE-markering van zelfgebouwde machines door duurzame, goed leesbare identificatie en informatie op de machine aan te brengen. Zo blijven typegegevens, serienummers en veiligheidsinformatie consistent met je technisch dossier en EG-verklaring van overeenstemming. Met onze typeplaatjes, tag labels en machineplaten leveren we markeringen die lang leesbaar blijven in industriële omgevingen, ook bij intensief gebruik.

• Materiaalkeuze afgestemd op jouw omgeving: RVS, aluminium, messing of staal, afhankelijk van slijtage, reiniging en buitengebruik
• Strakke en consistente lay-outs: van eenvoudige serienummers tot complexe platen met logo’s, pictogrammen en technische gegevens
• Keuze in graveertechniek: lasergravure of freesgraveren, afhankelijk van het gewenste contrast, de diepte en de vereiste levensduur
• Leesbaarheid als uitgangspunt: bij freesgravure is een minimale letterhoogte van circa 2,2 mm nodig; bij lasergravure is 1 mm mogelijk, maar dan kan de leesbaarheid afnemen
• Praktische afwerking: schroefgaten of tape, en waar nodig ingelakt of ingeverfd voor extra contrast
• Van 1 tot 10.000 stuks: geschikt voor zowel prototypes als serieproductie

Wil je dat je typeplaatjes en machine-markeringen direct aansluiten op je CE-documentatie en langdurig leesbaar blijven? Neem contact op met Gravure85 en stuur je gewenste tekst, formaat en toepassing mee. We denken graag met je mee en maken snel een passend voorstel.

Gerelateerde artikelen

• Hoe boor je gaten in een RVS-plaat?
• Hoe lang blijft lasergravure op metaal zichtbaar?
• Hoe werkt het etsen van metalen typeplaatjes?
• Waarom kiezen grote installatiebedrijven zoals Unica voor resopal plaatjes?
• Kan je typeplaatjes graveren op metaal?